Trong cuộc sống xã hội hiện đại, người phụ nữ dân tộc Mông huyện Than Uyên vẫn giữ nghề truyền thống dệt vải. 

Đi khắp các bản vùng cao từ xã Tà Mung, Tà Hừa, Khoen On đến các xã vùng đồng bằng như Mường Than, Phúc Than, Mường Cang, cứ vào dịp nông nhàn, chúng tôi đều gặp hình ảnh các bà, các chị người dân tộc Thái diện trang phục truyền thống tập luyện múa hát bên những chiếc quạt, chiếc khăn; phụ nữ người dân tộc Mông miệt mài bên khung dệt vải, thêu hoa văn trên váy thổ cẩm hay nhẹ nhàng, tỉ mẩn khắc từng nét hoa văn bằng sáp ong lên vải. 

Để làm nên những bộ váy áo thổ cẩm, tranh thủ thời gian rảnh rỗi, người phụ nữ dân tộc Mông tỉ mẩn khắc từng nét hoa văn bằng sáp ong lên vải. 

Chị Giàng Thị Nắng ở bản Tu San, xã Tà Mung chia sẻ: Mỗi năm, tôi tranh thủ thời gian để may cho mình một bộ thật đẹp diện Tết, đi chơi hội; làm cả áo cho chồng, cho con nữa. Để làm được một bộ váy áo truyền thống của người dân tộc Mông mất nhiều thời gian lắm, khéo khi cả năm mới xong, vì nhiều công đoạn. Từ dệt vải, vẽ hoa văn bằng sáp ong lên vải rồi nhuộm chàm; sau đó mới thêu tay các hoa văn bằng các sợi chỉ sắc màu. Tuy vất vả, nhưng tôi và chị em trong bản rất vui, bởi đó là nét đẹp văn hoá của dân tộc được các bà, các mẹ truyền dạy lại. 12, 13 tuổi, chúng tôi đã thành thục thêu thùa, may vá.

Đội văn nghệ ở các bản được chị em phụ nữ duy trì thường xuyên, hoạt động hiệu quả phục vụ các dịp lễ, Tết. 

Không chỉ qua đôi tay, người phụ nữ còn gìn giữ văn hoá qua tiếng nói, lời ru, câu hát. Dù biết chữ hay không, họ vẫn dạy con, dạy cháu tiếng dân tộc mình; nuôi con lớn bằng làn điệu dân ca cổ truyền. Vào các dịp lễ, Tết, họ ngân lên những câu hát then; hát giao duyên với tiếng sáo, tiếng Khèn du dương. Mỗi dịp nghỉ hè, những người phụ nữ ấy truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, các em học sinh nhiều giá trị văn hoá đặc sắc của dân tộc; từ trò chơi dân gian như: tó má lẹ, tung còn, đẩy gậy, ném pao; thêu váy thổ cẩm đến các điệu múa then đàn tính, múa trống, múa chiêng.

Bà Lò Thị Thân - bản Cang Mường, xã Mường Cang phấn khởi, cho hay: các cháu thời nay được tiếp cận sớm máy tính, tivi, điện thoại, học những văn hoá mới mà quên đi văn hoá cội nguồn của dân tộc. Vì thế vào dịp hè, tôi và thành viên trong câu lạc bộ hát Then, đàn Tính của xã tổ chức các lớp truyền dạy văn hoá dân tộc Thái cho các cháu; dạy đánh đàn, các điệu múa, cách cầm chuông, lắc chuông theo nhịp…Thấy các cháu hứng khởi, học rất nhanh, chúng tôi thấy vui mừng.

Phụ nữ người dân tộc Khơ Mú tham gia trình diễn văn hoá tại sự kiện Tết Độc lập 2/9. 

Huyện Than Uyên có 10 dân tộc sinh sống ở 12 xã, thị trấn, chủ yếu là: Thái, Kinh, Dao, Mông, Khơ Mú… Cùng với các cấp, các ngành, địa phương trên địa bàn, hội viên phụ nữ huyện Than Uyên đã và đang tích cực “giữ lửa” và phát huy giá trị bản sắc văn hoá các dân tộc trong thời kỳ mới bằng những việc làm thiết thực, mang đầy ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Ngoài hoạt động thêu thùa, múa hát hàng ngày, hiện nay, nhiều phụ nữ còn chủ động kết hợp bảo tồn văn hoá với phát triển du lịch, kinh tế gia đình thông qua mô hình homestay nghỉ dưỡng, mở quán ăn với các món mang đậm hương vị truyền thống để phục vụ du khách. Qua đó, vừa tạo thu nhập, nâng cao đời sống, vừa lan toả nét đẹp văn hoá đến cộng động, du khách trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, vào các dịp lễ, Tết Nguyên đán, Tết Độc lập mùng 2/9, hội viên phụ nữ huyện Than Uyên hăng say tham gia các hoạt động biểu diễn múa hát; trình diễn nghề thủ công truyền thống (dệt vải, đan lát); tái hiện lễ hội truyền thống của người Thái, Mông, Khơ Mú; trổ tài thi nấu ăn. Mọi khoảnh khắc trong các sự kiện ấy đều được các chị đăng tải trên mạng xã hội như Tiktok, Facebook, Zalo nhằm giới thiệu những nét đẹp văn hoá dân tộc tới đông đảo nhân dân.

Từ đôi bàn tay khéo léo, người phụ nữ Than Uyên lan toả nét đẹp văn hoá của dân tộc qua phần thi ẩm thực với những món ăn ngon truyền thống.

Hiện nay, toàn huyện Than Uyên có trên 14.400 hội viên phụ nữ. Chị Lê Thị Hợp - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) huyện Than Uyên cho biết: Hàng năm, các cấp hội đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cán bộ, hội viên, phụ nữ tích cực giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc gắn với các phong trào thi đua “Xây dựng người phụ nữ Lai Châu nhân ái, tự tin, sáng tạo, khát vọng phát triển”, “Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới”. Đến nay, 100% bản, khu dân cư trên địa bàn đều có đội văn nghệ của chị em thường xuyên biểu diễn tại các lễ hội, sự kiện của xã, huyện. Bên cạnh đó, Hội LHPN huyện cũng thường xuyên tổ chức các hội thi, hoạt động văn hoá, văn nghệ để hội viên tham gia, từ đó, nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người trong công tác bảo tồn, phát huy nét đẹp văn hoá.

Có thể thấy, từ những điều tưởng chừng như nhỏ bé, thế nhưng phụ nữ huyện Than Uyên nói riêng và phụ nữ Lai Châu nói chung đang thắp sáng ngọn lửa văn hoá, góp phần xây nên tường thành vững chãi trong công cuộc gìn giữ, phát huy giá trị văn hoá dân tộc giữa thời kỳ hội nhập quốc tế; để nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.