Để bảo vệ những cây chè dưới tán rừng, dân bản thường xuyên phát dọn thực bì khoảng 2 lần/năm. Công việc này vừa tạo không gian cho chè sinh trưởng phát triển, vừa hạn chế cây bụi, giảm vật liệu dễ cháy, nhất là trong mùa hanh khô.
Đồng chí Hảng A Su - Bí thư Chi bộ bản Phìn Ngan cho biết: Chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) là nguồn lực để cộng đồng có thêm động lực bảo vệ rừng, giữ môi trường sinh thái. Tiền DVMTR được bản sử dụng đúng mục đích. Vào mùa khô, các hộ được phân công luân phiên tham gia tuần tra, kịp thời phát hiện nguy cơ cháy rừng. Mỗi người đều có ý thức giữ rừng, giữ những cây chè cổ thụ dưới tán rừng. Mấy năm nay, bản không xảy ra cháy rừng, phá rừng.

Người dân bản Phìn Chải phát dọn thực bì.

Thực tế ở Phìn Ngan cho thấy, lực lượng chuyên trách chỉ có thể làm tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng khi có sự đồng hành của người dân. Bởi cộng đồng dân cư chính là lực lượng gần rừng nhất, nắm rõ địa bàn và kịp thời phát hiện những nguy cơ xâm hại rừng.
Anh Sùng A Của, kiểm lâm địa bàn xã Tả Lèng cho rằng, việc phát huy vai trò cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ rừng. Khi người dân được tuyên truyền, hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm, sẽ chủ động tham gia tuần tra, phát hiện, báo tin các hành vi vi phạm cho lực lượng chức năng xử lý. Đặc biệt, việc duy trì các tổ tuần tra cộng đồng giúp công tác quản lý, bảo vệ rừng được thực hiện thường xuyên, sát địa bàn hơn.
Ý thức cộng đồng trong bảo vệ rừng được cụ thể hóa bằng những hoạt động thường xuyên. Từ đầu năm đến nay, xã Tả Lèng tổ chức 62 lượt tuần tra, kiểm tra rừng; phát hiện 3 vụ vi phạm hành chính về phá rừng trái pháp luật, xử lý với tổng số tiền hơn 28 triệu đồng. Đồng thời, hướng dẫn, giám sát 38 lượt người dân xử lý, đốt thực bì trong sản xuất nông nghiệp, hạn chế nguy cơ cháy lan vào rừng.

Người dân xã Tả Lèng nhận tiền dịch vụ môi trường rừng năm 2025.

Cùng với đó, xã triển khai khoán bảo vệ 7.791ha rừng, tổng số tiền chi trả DVMTR năm 2025 được hơn 11,5 tỷ đồng. Toàn xã có 28 cộng đồng dân cư thuộc 13 bản và 1 nhóm hộ nhận khoán bảo vệ rừng. Trung bình mỗi hộ nhận 4-5 triệu đồng tiền DVMTR, khoản trích lại được sử dụng đúng mục đích để chi trả cho công tác bảo vệ rừng như: tuần tra, canh gác, phòng cháy, chữa cháy rừng hay thực hiện các hoạt động an sinh xã hội. Nguồn kinh phí này được xem là động lực quan trọng để người dân, cộng đồng dân cư tiếp tục gắn trách nhiệm bảo vệ rừng với lợi ích thiết thực từ rừng.
Theo ông Hoàng Văn Phưởng - Phó Chủ tịch UBND xã Tả Lèng, thời gian tới, xã tiếp tục xác định bảo vệ rừng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài; trong đó lấy người dân và cộng đồng dân cư làm chủ thể. Xã sẽ tăng cường tuyên truyền Luật Lâm nghiệp, nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy rừng; duy trì các tổ, nhóm tuần tra, kiểm tra rừng và phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong vận động nhân dân.

Công tác tuyên truyền nâng cao ý thức giữ rừng được cán bộ kiểm lâm tuyên truyền thường xuyên.

Cùng với bảo vệ diện tích rừng hiện có, Tả Lèng chú trọng bảo tồn và phát triển những giá trị đặc trưng dưới tán rừng, trong đó có chè cổ thụ. Hiện tỷ lệ che phủ rừng của xã đạt 61,17%; diện tích rừng được duy trì ổn định và 2.985 cây chè cổ thụ được bảo tồn, chăm sóc. Những con số này cho thấy hiệu quả của việc đưa người dân trở thành chủ thể giữ rừng. Khi rừng được xem là tài sản chung, mỗi cuộc tuần tra, mỗi lần phát dọn thực bì hay một lời nhắc nhở trong cộng đồng đều góp phần giữ màu xanh cho hôm nay, đồng thời tạo nền tảng để nhân dân phát huy giá trị tài nguyên bản địa, xây dựng sinh kế bền vững cho mai sau.