Ông Khổng Minh Tân một trong những cán bộ kỳ cựu của điện lực Lai Châu nhớ lại kỷ niệm ngày đóng điện cho huyện Mường Tè cũ, hoàn thành nốt nhiệm vụ đưa điện về huyện đất liền cuối cùng của Việt Nam: Ai cũng biết là Mường Tè khó khăn, nghèo khổ. Một trong những cái nghèo ấy là nghèo đường, nghèo điện. Bà con nơi thượng nguồn sông Đà trông ngóng dòng điện bao năm, hôm đóng điện bà con đứng kín quanh trạm biến áp. Họ chỉ trỏ, cười nói. Có người còn rơm rớm nước mắt vì điều họ mong chờ cả đời đã thành hiện thực. Tôi còn nhớ như in câu nói của một người dân thị trấn tên là Tỉnh: “Mường Tè có ngày mở mặt với đời rồi!”

Khi thực hiện dự án đưa điện về bản Thào A (xã Hố Mít - huyện Than Uyên cũ), anh em công nhân điện lực Lai Châu cũng có những kỷ niệm không thể nào quên. Ấy là năm 2009, khi thực hiện dự án đưa được điện về với Thào A. Khi thấy công nhân Công ty khảo sát tuyến, biết có dự án, bà con mừng lắm. Thế nhưng khi các nhà thầu vào khảo sát, đến đoạn thung sâu, họ ném hòn đá xuống mà mãi không nghe thấy tiếng phản hồi, thế là họ lắc đầu, xin lỗi. Thế rồi khi có nhà thầu dám nhận thi công thì đến đoạn ấy cũng bó tay, định bỏ dở dự án. Thấy công nhân rút đi, đồng bào buồn rười rượi. Trước tình trạng ấy, Công ty đã thành lập đội xung kích gồm những công nhân tinh nhuệ trực tiếp lên bản hỗ trợ nhà thầu. Rồi một phương án táo bạo được đưa ra: cố định cột vào dây cáp rồi tời qua thung sâu. Giờ nói lại thì dễ, nhưng hãy thử hình dung cây cột điện nặng như thế mà được néo chặt vào dây cáp rồi tời từ bờ này, qua bờ kia của miệng vực rộng gần 100m có lẽ ta sẽ phần nào hình dung được cảm xúc, sự táo bạo của những người công nhân khi ấy thế nào. Và ngày đóng điện, cả bản như mở hội, trưởng bản rưng rưng nước mắt, quyết thịt một con bò để “khao quân” bởi với đồng bào được sử dụng điện lưới quốc gia giống như một sự ân sủng.

Một trong những dự án khác cũng rất gian nan và vô cùng cảm xúc ấy là lần đưa điện về bản Tìa Khí (xã Tủa Sín Chải, huyện Sìn Hồ cũ). Lần này không chỉ vì đèo cao, vực sâu, giao thông quá khó khăn mà còn một nguyên nhân khác đó là đồng bào hai bản trên - dưới “không có tiếng nói chung” nên không thể giải phóng mặt bằng. Ông Nguyễn Trọng Thưởng (cán bộ quản lý dự án) kể rằng: “Hai bản vốn có hiềm khích từ lâu, nên khi đường điện phải đi qua bản trên để xuống bản dưới, bà con nơi đây nhất quyết không cho thi công hoặc đặt ra các yêu cầu rất cao. Bởi thế cho nên, hết doanh nghiệp này đến doanh nghiệp khác, vào rồi ra với cái lắc đầu ngao ngán. Cùng vì thế mà dự án cứ bị chuyển nguồn từ năm này qua năm khác và đối mặt với nguy cơ bị cắt vốn”. Có một “bố già” trong bản còn khăng khăng: Tao đã sống ngần này tuổi rồi, không có cách nào đưa được điện về bản đâu. Ông nói quả quyết nhưng lại nghẹn đắng như thể bao tủi hờn của cuộc đời cơ cực của ông, của bà con nơi đây ném cả vào câu nói ấy...

Với tâm sự đâu cũng là đồng bào ta, quyết tâm phải có điện cho bà con phát triển, cán bộ của Công ty đã chủ động, nhanh chóng làm việc với các cấp có thẩm quyền để dự án được gia hạn thực hiện. Thủ tục đã xong, nhưng để gỡ mối thắt lớn nhất (mặt bằng), những người công nhân điện lực Lai Châu đã phải làm thêm nhiệm vụ khá thú vị khác: dân vận. Cũng không rõ anh em tỉ tê thế nào mà chỉ một thời gian ngắn, người dân hai bản có thể ngồi được với nhau ăn cơm, rồi lại còn hỗ trợ công nhân tời cột, gánh sứ, kéo dây. Những ngày ấy, bà con ra xem đông lắm. chính “bố già” kia đã cầm tay những người công nhân điện lực mà nói to như thể cho cả bản nghe thấy: Bây giờ bố có chết cũng được rồi! Không chỉ “bố già” mà bà con cả hai bản đều mừng không tả hết. Mừng một vì mình có điện, nhưng mừng mười vì nhờ công trình mà hai bản đã giải tỏa được hiềm khích, xây dựng khối đoàn kết dân tộc. Thế nên ông Bí thư Chi bộ bản Cháng A Chí đã không ngần ngại viết một bức thư dài gửi đến Công ty. Chữ ông xấu (thật vậy) nhưng cái tâm, cái tình của ông thì đẹp đẽ như tấm lòng đồng bào vùng cao vậy. Nội dung bức thư cũng chỉ mộc mạc là lời của bà con cảm ơn nhưng nó là niềm động viên, khích lệ đối với anh em công nhân công ty rất lớn.

Nói về niềm vui khi có điện thì chỉ mới đây thôi, nhân kỷ niệm ngày Giải phóng Miền Nam, Công ty Điện lực Lai Châu đã hoàn thành và đóng điện cho bản Tia Ma Mủ (xã Tà Tổng), một trong 3 bản còn lại của tỉnh Lai Châu chưa có điện. Hôm đóng điện, bà con đứng kín chân trạm biến áp, chẳng biết họ có rủ nhau không nhưng mỗi người cầm theo một lá quốc kỳ. Rồi khi được ngắm ánh sáng huyền diệu của điện, họ không khóc mà ánh mắt như say mê trước sự diệu kỳ đó. Ông Giàng A Chừ không dấu được niềm phấn khích cũng như những kỳ vọng mà dòng điện mang đến: “Bao năm qua bà con ở đây không có điện. Giờ được dùng điện lưới, ai ai cũng vui, cũng mừng. Có điện là sẽ có sóng điện thoại, được học hỏi qua mạng rồi được bán hàng, làm giàu theo hướng kinh tế số. Dân bản bình sẽ không còn nghèo, khó nữa…”

Những câu chuyện về cảm xúc người dân khi lần đầu được sử dụng điện lưới có thể kể thêm nhiều nhiều nữa. Nhưng hành trình của những người công nhân áo vàng chưa dừng lại. Mới đây, Công ty đã tham mưu cho UBND tỉnh, trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ và thiết bị điện sau công tơ trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Như vậy, chỉ nay mai thôi, những điểm bản, khu dân cư “vùng lõm”, vùng xa xôi khó khăn cũng sẽ rạng rỡ dưới ánh điện. Ngày đó chắc chắn sẽ lại có thêm những giọt nước mắt của hân hoan.

Kỳ 1: Lời thề dưới cờ Đảng

(Còn nữa)