“Danh dự là điều thiêng liêng, cao quý nhất” - Cố Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. 

Xin được bắt đầu bài viết này bằng câu nói bất hủ ấy, bởi với những người công nhân Điện lực Lai Châu, danh dự ấy là lời thề trước đảng kỳ, trước chi bộ về nhiệm vụ kéo điện vượt đỉnh Hoàng Liên Sơn cao vời vợi, là bắc cáp vượt sông Đà cuồn cuộn, đưa ánh sáng về từng bản làng xa xôi nhất. Với họ “núi cao thì mặc núi cao/đồng bào mong ngóng núi nào cũng qua”. Vì thế từ họ đã góp phần đưa mảnh đất “nơi cuối trời Tây Bắc” vào câu ca: “ánh điện thay sao xua đi tăm tối”.

Tháng 5 năm 2004, trong buổi làm việc của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, Tỉnh ủy lâm thời Lai Châu đã báo cáo những con số đầy trăn trở. Cả tỉnh rộng hơn 9.000km², 74/86 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn, 21 xã biên giới, 20 dân tộc anh em cùng sinh sống với mật độ dân số chỉ 7 người/km². Nhưng với ngành điện, con số đau đáu nhất là: “Số hộ dân có điện sinh hoạt chỉ 24,4%” mà cơ bản chỉ ở những khu vực trung tâm, thuận lợi. Hơn 75% số hộ với hàng vạn gia đình người Thái, Mông, Dao, La Hủ, Si La… vẫn quẩn quanh với ánh đuốc, đèn dầu leo lắt. Trong khi đó, Công ty Điện lực Lai Châu lại vừa mới được thành lập (ngày 1/4/2004) với chỉ 84 cán bộ, công nhân viên, phần lớn còn rất trẻ, non kinh nghiệm; cơ sở vật chất gần như bằng không, có những đơn vị phải đi thuê nhà dân làm trụ sở; lưới điện tại các trung tâm huyện, thành phố không đáp ứng được phụ tải, tỷ lệ xã có điện chỉ hoen hoen chưa đến 30% .

Để đưa Lai Châu phát triển thì hạ tầng năng lượng phải đi trước, đi đầu. Nhưng như lời của người xưa: vạn sự khởi đầu nan, cái chữ “nan” ấy đặt ra những bài toán như không có lời giải đối với ngành điện Lai Châu lúc bấy giờ. Ông Cao Ngọc Lạc - Bí thư Đảng ủy Công ty thời điểm ấy kể: "Ngày ấy vất vả lắm. Tỉnh đang trong thời kỳ kiến thiết, nhu cầu năng lượng rất cao, đồng bào thì ngày đêm mong ngóng sự đổi thay sau khi có tỉnh mới. Mà địa bàn thì rộng, địa hình chia cắt phức tạp, xã bản phân tán rải rác, có huyện nơi thượng nguồn, có huyện ở cao nguyên, kéo điện về thật sự rất khó. Nhưng với quyết tâm đưa ánh sáng của Đảng đến với đồng bào, tập thể Đảng ủy đã ban hành nghị quyết lãnh đạo sản xuất kinh doanh. Chúng tôi coi đó như mệnh lệnh, như lời hứa trước Đảng, quyết tâm vượt mọi khó khăn để nhân dân được thụ hưởng thành quả phát triển của đất nước."

Với tinh thần ấy, ngay từ những ngày đầu tiên của Điện lực Lai Châu, Đảng bộ công ty đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, rồi cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Công ty các nhiệm kỳ 2005-2010, 2010-2015 và 2015-2020, nó là quyết tâm nhưng cũng là lời hứa của những người công nhân điện lực Lai Châu trước Đảng về nhiệm vụ đưa dòng sáng đến với đồng bào. Lời hứa ấy dường như đã tiếp thêm động lực để họ có thể vượt qua những khó khăn tưởng chừng như không thể. Để rồi những đường dây đạp núi, rẽ mây mà đến với nơi “đi mắc núi – về mắc sông” (huyện Mường Tè cũ), rồi đến những bản biên giới, vùng cao ở đỉnh “mười hai tầng dốc” (xã Sì Lở Lầu, huyện Phong Thổ cũ), hay vượt dãy Pu Sam Cáp, vượt lòng hồ thủy điện…

Ông Võ Mạnh Hồng – Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lai Châu vẫn còn nhớ như in những ngày đưa điện về với xã Pu Sam Cáp (huyện Sìn Hồ cũ). Bên chén trà của ngày cuối xuân, lần giở những “trang ký ức” về một thời làm bạn với rừng già, gương mặt anh như so lại, ánh mắt đau đáu nhìn về phía thẳm xanh của núi rừng: “Ngày đó vất lắm! Nhiệm vụ của tỉnh đặt ra, rồi Đảng ủy Công ty phân công thì như thế nhưng để đưa được điện về với đồng bào phải kéo đường dây mấy chục cây số, từ xã Bản Hon (huyện Tam Đường cũ) vượt rừng già của dãy Pu Sam Cáp (dịch ra nghĩa là dãy núi cao). Vấn đề hậu cần, vấn đề nhân lực, rồi thì vận chuyển cột, dây, xà, sứ… là những bài toán đau đầu. Có những lần đang tời cột lên vách đá thì máy tời hỏng, những người công nhân điện lực đã phải dùng sức người mà kéo như cảnh kéo pháo thời xưa. Lại có những lần, anh em cố làm thêm trên tuyến, quá bữa, quên giờ, quá bữa đến đói lả, may có bà con đi rừng tìm được, cho ăn ké nắm cơm mới trụ được” lời kể của anh bị bỏ dở nhưng đường dây thì cuối cùng cũng thông suốt. Ngày đóng điện, đồng bào đứng kín quanh trạm biến áp như ngày hội. Họ không biết nói những mỹ từ thường thấy, họ chỉ cười, bắt tay, rồi ôm những người công nhân điện lực thật chặt.

Những lần “thử lửa” như vậy đã giúp Công ty Điện lực Lai Châu có thêm bản lĩnh và bản lĩnh ấy đã biến không thành có, giúp các bản làng heo hút của Lai Châu được tiếp cận với không chỉ “ánh sáng quyền năng” mà còn mở ra biết bao cơ hội để bà con thoát nghèo. Có lẽ cũng nhờ bản lĩnh ấy mà từ chỗ chỉ có chưa đầy ¼ dân số được sử dụng điện thì chỉ sau chưa đầy 10 năm sau khi thành lập, Công ty điện lực Lai Châu đã hoàn thành chỉ tiêu 100% xã có điện. Đến nay,cả tỉnh chỉ còn 3 bản chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Nhưng đừng lo! Vừa qua, Công ty đã tham mưu cho tỉnh làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân đã trực tiếp làm việc và được EVN nhất trí chỉ đạo Tổng Công ty Điện lực Miền Bắc bố trí vốn, giáo Công ty Điện lực Lai Châu thực hiện. Song song với đó, HĐND tỉnh cũng ban hành Nghị quyết Quy định chính sách hỗ trợ hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ và thiết bị điện sau công-tơ trên địa bàn tỉnh Lai Châu năm 2026. Và như thế, chỉ nay mai thôi, “miền xa ngái” Lai Châu sẽ tiến kịp miền xuôi, ít nhất là về độ phủ điện năng.
Đến hôm nay khi dòng điện đã phủ gần như tuyệt đại đa số các bản làng từ vùng cao, đến vùng sâu của tỉnh Lai Châu, những người công nhân ngành điện ở đây đã có thể tự hào rằng họ đã làm tròn trách nhiệm đảng viên, đã thực hiện lời hứa dưới cờ và giữ trọn danh dự của người cộng sản. Nhưng những đôi chân ấy vẫn chưa dừng lại, và những giọt mồ hôi mặn mòi sẽ vẫn tiếp tục nhỏ xuống đất này để nay mai tất cả người dân ở mảnh đất “nơi ven trời Tây Bắc” sẽ có cơ hội “tiến kịp miền xuôi”.

Kỳ 2: Vui sao nước mắt lại trào!

Kỳ 3: Son sắt niềm tin

(Còn nữa)