Chiến tranh đã lùi xa gần một thế kỷ, nhưng vết thương lòng của những người mẹ, người vợ mòn mỏi chờ tin con, tin chồng vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Xác định tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là mệnh lệnh từ trái tim, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh (Ban chỉ đạo 515) đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức từ tỉnh đến cơ sở, lập các tổ công tác chuyên trách và khẩn trương triển khai thực hiện.
Để hiện thực hóa mục tiêu không để bất kỳ liệt sĩ nào bị lãng quên, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã huy động lực lượng thường trực tổ chức tìm kiếm, khai quật tại 4 khu vực trọng điểm có thông tin. Với tổng số 273 ngày công lao động, các cán bộ, chiến sĩ đã đào bới, di chuyển hơn 1.034m³ đất, đá.

Lễ truy điệu và an táng 47 hài cốt liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Lư.

Thành quả lớn nhất của sự bền bỉ đó là việc phát hiện một mộ tập thể gồm 47 hài cốt liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 920, Trung đoàn 148, Quân khu Tây Bắc – những người con ưu tú đã anh dũng hi sinh ngày 14/2/1951 tại bản Mường Cấu, xã Bình Lư trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Giữa tháng 8/2026, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã tổ chức Lễ viếng, truy điệu và an táng 47 hài cốt liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bình Lư trong không khí trang nghiêm, trọng thể và đúng quy định, đáp lại niềm mong mỏi của thân nhân và đồng đội các liệt sĩ.
Hiện, toàn tỉnh có 9 nghĩa trang liệt sĩ với tổng số 1.152 phần mộ. Trong đó, có 152 mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin cần phải xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN. Với sự chủ động và quyết liệt, tỉnh đã hoàn thành 100% việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với 152 phần mộ này. Kết quả này đã đưa Lai Châu trở thành địa phương hoàn thành sớm nhất công tác lấy mẫu trong toàn lực lượng Quân khu 2.
Theo Đại tá Trần Thanh Bình - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, nhiều khu vực chiến trường xưa nay đã thay đổi hiện trạng do quy hoạch phát triển kinh tế, làm thủy điện hoặc trồng rừng. Thêm vào đó, các nhân chứng lịch sử còn sống hiện tuổi cao sức yếu, nguồn thông tin dần bị mai một. Để vượt qua "lực cản" này, tỉnh triển khai nghiên cứu sâu dữ liệu lịch sử (rà soát lại toàn bộ hồ sơ chiến dịch, trích lục sơ đồ mộ chí của các đơn vị chiến đấu trên địa bàn); huy động sức mạnh toàn dân (tuyên truyền sâu rộng đến từng bản làng, giúp nhân dân hiểu rõ ý nghĩa chiến dịch). Qua rà soát, toàn tỉnh tiếp nhận khoảng 72 thông tin liên quan đến nơi an táng liệt sĩ và đã nhanh chóng triển khai lực lượng xác minh. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật: phối hợp chặt chẽ giữa Bộ CHQS tỉnh, Sở Nội vụ và các cơ quan chuyên môn để lưu trữ, cập nhật dữ liệu gen, bảo đảm chính xác tuyệt đối trong khâu đối chiếu.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh thực hiện nhiệm vụ an táng hài cốt liệt sĩ
tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bình Lư.

Điển hình cho hiệu quả từ nguồn thông tin nhân dân là hành trình tìm kiếm các liệt sĩ nằm lại tại đèo Khau Co (xã Mường Than). Từ lời kể của ông Tòng Văn Chung (bản Nà Sa) và ông Lục Khắc Hùng (người thân của liệt sĩ Lục Đình Vinh, hi sinh năm 1947), lực lượng chức năng đã khảo sát, xác minh khu vực mộ tập thể 5 chiến sĩ chống Pháp. Hay như việc phối hợp quy tập thành công hài cốt liệt sĩ Lục Đình Vinh về Nghĩa trang liệt sĩ huyện Văn Bàn (Lào Cai) vào tháng 3/2026 sau gần 80 năm người thân, đồng đội mỏi mòn chờ đợi.
Không dừng lại ở những thành công bước đầu, thời gian tới, Lai Châu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản theo đúng thẩm quyền và hướng dẫn của cấp trên; đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền vận động nhân dân cung cấp thông tin. Đồng thời, tăng cường khảo sát, xác minh thông tin đối với các liệt sĩ chưa rõ danh tính vừa được quy tập, quyết tâm phấn đấu hoàn thành xuất sắc toàn bộ các mục tiêu của “Chiến dịch 500 ngày đêm”.
Mỗi hài cốt nằm lại nơi rừng sâu được tìm thấy, mỗi dòng thông tin danh tính được làm sáng tỏ không chỉ vỗ về hương linh các anh hùng liệt sĩ, sưởi ấm lòng người thân ở quê nhà, mà còn là lời hứa thiêng liêng của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với khí thế top đầu Quân khu 2 về thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Lai Châu đang viết tiếp hành trình tri ân đầy trách nhiệm và nhân văn.